2025 zal de geschiedenisboeken niet ingaan als een jaar van eensgezindheid. Nederland was vaker verdeeld dan verbonden. Het publieke debat verhardde, nuance raakte ondergesneeuwd en het vertrouwen tussen burgers, overheid en politiek stond onder druk. Discussies over energie, migratie, economie en klimaat leken vaker te verdelen dan te verbinden.
Juist in zo’n jaar klinkt een eeuwenoude wijsheid opvallend actueel: “Waar het visioen ontbreekt, verwildert het volk.” Of in hedendaags Nederlands: “Door gebrek aan visie gaat het volk ten onder.” In 2025 werd pijnlijk duidelijk hoe waar die woorden zijn. Het ontbrak aan een gezamenlijke koers, aan aandacht voor wat ons als samenleving bindt.
Die les geldt ook voor de binnenvaart. Als de brancheorganisatie voor de binnenvaart vertegenwoordigt KBN de hele sector, van containervaart, drogeladingschepen, tankvaart tot duw- en sleepvaart, logistieke dienstverleners tot personenvervoer, met kleine binnenvaartondernemingen tot grote transportbedrijven en rederijen. Opvattingen en belangen kunnen daarmee soms van elkaar verschillen.
Terwijl er tegelijkertijd veel uitdagingen zijn voor de binnenvaart die ons allemaal raken. Zoals de betrouwbaarheid van de vaarweginfrastructuur, de energietransitie, digitalisering en het personeelstekort. Uitdagingen die vragen om een eensgezinde en gezamenlijke aanpak door een sterke brancheorganisatie met een duidelijke visie op de toekomst van de binnenvaart.
Want één ding staat vast: Nederland kan niet zonder de binnenvaart. Zonder onze sector loopt de economie vast, nemen files toe en raken nationale en Europese klimaatdoelen verder uit het zicht.
Tegelijkertijd liggen er enorme kansen. Door transport over water beter te benutten, kunnen we congestie op de wegen verminderen, de CO2– en stikstofuitstoot terugdringen en tegelijk een betrouwbare logistieke schakel voor het land blijven. De binnenvaart als oplossing voor tal van maatschappelijke problemen.
Daarom werkten we als KBN in 2025 aan een visie die de urgente uitdagingen van de sector centraal stelt: betrouwbare vaarwegen, energietransitie, digitalisering en personeelstekort, stuk voor stuk onderwerpen die om heldere keuzes en gezamenlijke actie vragen.
Daarbij erkennen we dat ondernemers in de binnenvaart verschillende situaties, belangen en perspectieven hebben. Juist die verschillen kunnen ook een kracht zijn. Zo kunnen we de grote rederijen niet missen met hun enorme volumes, maar ook het kleine schip blijft hard nodig om goederen te vervoeren tot in de kleinste haarvaten van het Nederlandse en Europese vaarwegennetwerk. Door de verschillende belangen te bundelen kunnen we een gezamenlijke koers ontwikkelen die voor iedereen werkt en de binnenvaart toekomstbestendig houdt.
In een tijd waarin verschillen vaak tegenover elkaar worden gezet, willen wij juist laten zien dat diversiteit kan verbinden. Dat een sector met uiteenlopende bedrijven, één stevige stem kan laten horen. En dus geldt ook in de binnenvaart: “Door gebrek aan visie gaat hetvolk ten onder.”
Zonder een gezamenlijke en duidelijke koers dreigt chaos, maar met een duidelijke visie, gedragen door alle schakels van onze sector, blijft de binnenvaart betrouwbaar, toekomstgericht en krachtig.
Laat 2026 een jaar worden waarin visie verbindt, verschillen elkaar versterken en wij, als binnenvaart én samenleving, samen weer koers vinden. Een jaar waarin we de kracht van diversiteit omarmen, samenwerken aan oplossingen en blijven bouwen aan een binnenvaartsector die één van de economische fundamenten van Nederland vormt, vandaag én in de toekomst.
Ad Koppejan is voorzitter van Koninklijke Binnenvaart Nederland.
Het visioen waar Koppejan naar zoekt, ligt besloten in de ongekende wetten van de natuurkunde. Laten we de feiten spreken: op slechts één liter brandstof verplaatst een binnenvaartschip een container (TEU) maar liefst 40 kilometer ver. Ter vergelijking: een vrachtauto strandt al na 4 kilometer. De binnenvaart is daarmee niet zomaar een transportmodaliteit; het is de meest efficiënte long van onze economie.
Koppejan stelt terecht dat Nederland niet zonder ons kan. Zonder de binnenvaart loopt het land letterlijk vast. Terwijl het wegvervoer worstelt met files, chauffeurstekorten en stijgende kosten, ligt de oplossing op het water. Maar die oplossing vraagt om de eensgezindheid waar de voorzitter op hamert.
Een gezamenlijke visie voor 2045 betekent dat we digitalisering en autonomie niet als een bedreiging voor het ambacht zien, maar als het fundament voor onze overleving. Door in te zetten op Remote Control Centers maken we het vak weer aantrekkelijk voor een nieuwe generatie en houden we ook het kleine schip – dat Koppejan terecht essentieel noemt voor de haarvaten van ons netwerk – rendabel.
Het échte visioen voor 2045 gaat echter verder dan techniek alleen. Het vraagt om het lef om de ketenregie te pakken. We moeten als sector de bevrachter, de verlader en de ontvanger uitnodigen aan onze tafel. Niet om te praten over dagkoersen, maar over langetermijnstabiliteit. Als wij gezamenlijk investeren in modulaire energie, zoals waterstof- of batterijcontainers, bieden wij de verlader de enige filevrije en CO2-arme garantie die er bestaat.
De diversiteit van onze sector – van de kleine zandvaarder tot de grote containerrederij – is onze kracht, mits we één taal spreken. Laat 2026 het jaar zijn waarin we die taal vertalen naar actie. De cijfers bewijzen onze voorsprong, de techniek van morgen ligt binnen handbereik. Nu is het tijd voor de eenheid en de regie die nodig is om die 40.000 meter per liter om te zetten in de economische zekerheid van morgen.
Want één ding is zeker: als wij de koers bepalen, volgt de rest van Nederland vanzelf.