De door het Duitse kabinet voorgestelde wet voor de toekomst van de infrastructuur biedt ook voor de vaarwegen grote mogelijkheden, op voorwaarde dat de vaarwegbeheerder voldoende personeel en financiële middelen heeft om de projecten uit te voeren.
Met de zogeheten Infrastruktur-Zukunftsgesetz wil Duitsland infrastructuurprojecten sneller plannen en uitvoeren. Eind december keurde het kabinet hiervoor een wetsontwerp goed, dat nu door de Bondsdag wordt behandeld. De wet geldt voor projecten van “overwegend openbaar belang”. Dat zijn projecten die belangrijk zijn voor mobiliteit, zekerheid van voorzieningen en economische ontwikkeling. Deze projecten krijgen voortaan voorrang bij vergunningsprocedures.
De Duitse minister van Verkeer, Patrick Schnieder, verklaarde dat de wet overheden en bedrijven meer snelheid, duidelijkheid en zekerheid geeft. Zo kunnen renovaties en uitbreidingen sneller worden uitgevoerd op wegen, bruggen, spoorwegen en vaarwegen. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door investeringen uit het speciale fonds voor infrastructuur en klimaatbescherming, waarvoor Duitsland 500 miljard euro heeft geleend.
Wettelijk verankerd
Binnenvaartorganisatie BDB reageert positief op het wetsontwerp, dat ook wijzigingen in de Vaarwegenwet en de Vaarwegenverruimingswet bevat. Hierdoor wordt officieel vastgelegd dat diverse vaarwegprojecten en het onderhoud aan kunstwerken van groot openbaar belang zijn en bijdragen aan de openbare veiligheid. Projecten krijgen daardoor meer gewicht, bijvoorbeeld bij het afwegen van bezwaren van milieuorganisaties.
Ook de bouwsector is tevreden over het wetsvoorstel. Volgens brancheorganisatie Bauindustrie is het grote achterstallige onderhoud aan de verkeersinfrastructuur mede ontstaan doordat het overwegend openbaar belang tot nu toe wettelijk onvoldoende was vastgelegd.
Ruimer toepassen
De BDB pleit ervoor dat alle projecten die in de Vaarwegenverruimingswet zijn aangemerkt als vordringlicher Bedarf voortaan automatisch als projecten van “overwegend openbaar belang” worden beschouwd. In het huidige wetsontwerp geldt dit alleen voor projecten die ernstige knelpunten voor de binnenvaart oplossen.
Volgens de BDB zijn echter ook capaciteitsuitbreidingen en kwaliteitsverbeteringen belangrijk voor de vaarwegen. Het gaat hierbij om de volgende projecten:
- de verruiming van het Datteln–Hamm-kanaal
- de Donau tussen Straubing en Vilshofen
- de Rijnaanpassing tussen Duisburg en Stürzelberg
- het noordelijk tracé van het Dortmund-Ems-kanaal
- de Havel-Oder-verbinding
- het Stichkanal Salzgitter (met twee nieuwe sluizen)
- het Küstenkanal (ook met twee nieuwe sluizen)
- de vervangende nieuwbouw van sluis Lüneburg-Scharnebeck
- de verlenging van de Neckarsluizen
- de aanleg van tweede schutkolken op de Moezel
Verder benadrukt de BDB dat de nieuwe wet voor de vaarwegen alleen effect kan hebben als de Wasser- und Schifffahrtverwaltung (WSV) over voldoende geld en personeel beschikt. Op dit moment is dat niet het geval. De begroting voor 2026 is niet sluitend, er zijn nog geen middelen uit het infrastructuurfonds voor de vaarwegen voorzien, en bovendien worden banen bij de WSV geschrapt. “Dit is contraproductief en moet in de begrotingsonderhandelingen voor 2027 worden gecorrigeerd”, aldus de BDB.
Milieuorganisaties ongerust
Minister Schnieder heeft aangegeven dat de belangen van natuurbescherming gewaarborgd blijven. “Voor onvermijdelijke ingrepen in natuur en landschap zijn compensatie, vervanging en vervangingsbetalingen in gelijke mate beschikbaar.”
Milieuorganisaties plaatsen hier echter grote vraagtekens bij. In een gezamenlijke verklaring spreken zij van een “massale aanval op materiële en procedurele maatregelen ter bescherming van de natuur”. Volgens hen wil de federale regering versnelling realiseren tegen elke prijs, zonder de negatieve gevolgen voldoende te wegen. Milieu-, natuur- en klimaatbescherming zouden daarbij worden gereduceerd tot vermeende “planologische obstakels”.
De Deutsche Naturschutzring, de koepelorganisatie van milieuorganisaties, heeft inmiddels aangekondigd het wetsvoorstel te laten toetsen aan de grondwet.
