Als Nederland niet snel extra investeert in het onderhoud van wegen, spoor, bruggen, fietspaden, viaducten en vaarwegen, lopen de economie en bereikbaarheid vast. Dan betaalt de belastingbetaler uiteindelijk de hoofdprijs. Dat stellen de Logistieke Alliantie, de Mobiliteitsalliantie, VNO-NCW en MKB-Nederland. De organisaties overhandigden op 20 januari een petitie aan de Tweede Kamer, voorafgaand aan de behandeling van de IenW-begroting en het nieuwe regeerakkoord.
Volgens de organisaties staat de ruggengraat van de Nederlandse economie en veiligheid onder zware druk. “Bruggen die dicht moeten, wegen die bezwijken of treinen die uitvallen zorgen ervoor dat het leven stilvalt, met gevolgen variërend van vertraagde goederenleveringen tot het uitstellen van operaties. Bezuinigingen op onderhoud heeft nu al voelbare consequenties en verder uitstel leidt tot hogere kosten, gepaard met veiligheidsrisico’s en economische schade.”
Ze stellen: “Een land dat niet investeert in zijn infrastructuur, investeert uiteindelijk in stilstand. En stilstand kost, in geld, tijd én vertrouwen, uiteindelijk het meest.”
Onderhoudstekort
Een groot deel van de bruggen, sluizen en tunnels nadert het einde van de levensduur. In 2024 hadden tachtig objecten te maken met gewichts- of doorvaartbeperkingen; nog eens ruim honderd objecten moeten vaker worden geïnspecteerd wegens verhoogde risico’s.
“Op het spoor schakelt ProRail vanaf 2026 noodgedwongen over op ‘minimaal onderhoud’. Ook op de hoofdvaarwegen voldoet Rijkswaterstaat al jaren niet aan de norm voor ongeplande uitval”, schrijven de Logistieke Alliantie, de Mobiliteitsalliantie, VNO-NCW en MKB-Nederland.
De Algemene Rekenkamer becijferde het tekort voor onderhoud en vervanging tot 2038 op 34,5 miljard euro. “Uitstel leidt tot hogere herstelkosten en toenemende economische schade”, waarschuwen de lobbyclubs.
Schrikbeeld
Vertragingen op weg, spoor en water veroorzaken jaarlijks 1,3 tot 1,6 miljard euro aan economische schade. Die cijfers stammen uit 2022 en zijn waarschijnlijk inmiddels hoger. “Met name rond mainports en belangrijke corridors zoals de A2, A1 en A15 loopt de schade verder op.”
De indieners schetsen Duitsland als schrikbeeld: daar is “te zien wat er gebeurt als onderhoud te lang wordt uitgesteld: langdurige afsluitingen, miljarden aan herstelkosten en een logistiek vastlopend land.”
“Nederland heeft de kans om dit scenario te voorkomen”, aldus de opstellers van de petitie. “Dat vergt politieke moed en een langetermijnvisie. Investeren in infrastructuur is bovendien geen kostenpost, het is een verzekering voor onze economie, voor onze veiligheid én voor de bereikbaarheid van alle Nederlanders.”
Oproep
De alliantie roept de Tweede Kamer en de formerende partijen op om structureel meer te investeren in het onderhoud en de vernieuwing van infrastructuur. Minimaal 2 miljard als eerste stap en op termijn moet weer 2 procent van het BBP naar infrastructuur gaan.
De indieners willen ook dat de overheid de extra NAVO-normmiddelen en andere defensie gerelateerde budgetten benut voor infrastructuurprojecten die zowel economische als strategische en militaire waarde hebben. Ten derde pleiten ze voor een betere doorstroom van projecten, “van planning naar aanleg, door te werken met een goed voorspelbare en geïndexeerde begroting én door de uitvoeringscapaciteit te versterken”.
