Het kabinet zet de komende jaren op leveringszekerheid van het goederenvervoer. Dat staat in de deze maand gepresenteerde Beleidsagenda Goederenvervoer. Dan moet het goederenvervoersysteem optimaal functioneren en daarvoor is het nodig dat er meer gebruik wordt gemaakt van multimodaal vervoer, aldus minister Robert Tieman en staatssecretaris Thierry Aartsen van Infrastructuur en Waterstaat.

In dit systeem wil de overheid bedrijven verleiden om meer gebruik te maken van binnenvaart, spoor en buisleidingen om zo een bijdrage te leveren aan het verminderen van de files op de weg. Daarvoor komt bijvoorbeeld 9 miljoen euro beschikbaar. Dat geld is bestemd om verladers gericht te stimuleren om te kiezen voor vervoer over water van bijvoorbeeld containers of afval. De subsidie kan ook worden gebruikt door vervoerders om nieuwe binnenvaartlijndiensten te ontwikkelen. Daarnaast kunnen er logistiek makelaars van worden betaald die bedrijven helpen bij het onderzoeken van de mogelijkheden om hun goederenstromen van de weg naar het water over te hevelen – en die modal shift ook uit te voeren.

Leveringszekerheid

De Beleidsagenda stelt de integrale aanpak van leveringszekerheid centraal. “Leveringszekerheid van goederen, met name essentiële goederen, is van vitaal belang voor de stabiliteit van de Nederlandse economie en samenleving. Goederen moeten op tijd, betrouwbaar en onder de juiste omstandigheden op de juiste plaats geleverd kunnen worden (…) Het goederenvervoer moet ook klaar zijn voor de toekomst. De energietransitie vergt dat het goederenvervoersysteem in staat is om de leveringszekerheid van andere energiestromen te borgen: vervoer van biofuels en waterstof zal in de plaats komen van vervoer van fossiele brandstoffen.” Ook rekent het kabinet dat de overgang naar een circulaire economie leidt tot minder afvalstromen, meer vervoer van herwonnen grondstoffen.

Multimodaal vervoer is, naast veerkracht, digitaal en duurzaam en leefbaar een van de vier proriteiten in de Beleidsagenda. Met een subsidieregeling voor modal shift en gerichte maatregelen op de multimodale knooppunten in het transportnetwerk stimuleert het ministerie marktpartijen om meer gebruik te maken van binnenvaart en spoor. “Deze modaliteiten zijn duurzamer en veiliger dan wegvervoer en kunnen bijdragen aan het verminderen van de fileproblematiek.”

Zure appel

Wat niet meehelpt bij de doelstelling om meer lading over water te laten vervoeren, is de slechte stand van de natte infrastructuur. Als het om investeringen daarin gaat, spreekt Tieman van “een zure appel dit jaar. Grote aanlegprojecten zijn nodig om Nederland op de lange termijn bereikbaar te houden, maar dat lukt nu niet vanwege beperkte financiële middelen, weinig stikstofruimte en krapte op de arbeidsmarkt.”

Het ministerie “blijft, ondanks grote financiële tekorten, werken aan de bereikbaarheid van Nederland”, beloven minister Robert Tieman en staatssecretaris Thierry Aartsen. Ze presenteerden deze maand de uitkomsten van recente overleggen tussen het Rijk en regio’s over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT).

Meer geld nodig, minder beschikbaar

Tijdens de overleggen begin januari heeft het ministerie met provincies, waterschappen en gemeenten afspraken gemaakt over investeringen in de infrastructuur. Volgens IenW zitten er “een paar mooie mijlpalen bij van lopende projecten”, maar: “Helaas konden geen grote nieuwe aanlegprojecten worden aangekondigd.”

Dat komt doordat steeds meer geld nodig is voor onderhoud en vernieuwing van bestaande infrastructuur. Daarnaast kampen lopende projecten met financiële tegenvallers, bijvoorbeeld door gestegen kosten wegens inflatie en krapte op de arbeidsmarkt.

In de toekomst is juist steeds minder geld beschikbaar, waarschuwt het ministerie alvast, terwijl de vraag naar mobiliteit juist toeneemt. Vorig jaar bleek dat er voor het onderhoud aan wegen, spoor- en vaarwegen ruim 36 miljard euro te weinig is.

Ook noodzakelijke onderhoudsprojecten komen daardoor in de knel, erkent Tieman. “Het is aan een volgend kabinet om keuzes te maken als het gaat om investeringen in infrastructuur.”

227 miljoen euro voor vergroening

Geld is er wel om de binnenvaart te helpen vergroenen. In 2030 moet de CO2-uitstoot met 55 procent afgenomen zijn en in 2050 moet de sector helemaal emissieloos werken. Daarom komt de komende vier jaar uit het Klimaatfonds 227 miljoen euro beschikbaar ter ondersteuning van de energietransitie in de binnenvaart.

Het grootste deel hiervan is bestemd voor een tijdelijke subsidieregeling (2026-2030) voor verduurzaming van aandrijflijnen. De focus ligt op elektrificatie en waterstof, tenzij dit niet mogelijk is voor het vaarprofiel van een schip.

Empty depots in achterland

Voor de Beleidsagenda heef het ministerie onderzocht of vervoer over water aantrekkelijker wordt als er in het achterland verzamelpunten voor lege containers komen. Zogeheten empty depots lijken inderdaad kansen te bieden. Dan kunnen namelijk lege containers worden gebundeld en per schip (of spoor) naar de zeehavens worden teruggebracht.

Ondanks de inzet op multimodaal vervoer gaat de overheid dat echter niet organiseren. Het is volgens de bewindslieden van IenW “aan marktpartijen om dit adequaat te organiseren”.